با اسید کلریدریک آشنا شویم!

اسید کلریدریک یا هیدروژن کلراید که به نام های جوهر نمک و اسید کلرو هیدریک نیز معروف است. این محلول شفاف ، اسید معدنی قوی غیر قابل اشتعال و بی رنگ تا کمی زرد (در دما ی اتاق ) داری خاصیت خورنگی و و بوی بسیار تند میباشد.

اسید کلریدریک از سال 800 میلادی کشف شدو در ابتدا قرن 16 توسط اندریاس لیباویوس معرفی شد .در قدیم این اسید با نام های اسید سالیس، موریاتیک اسید و ارواح نمک (!) شناخته می شد.از حرارت دادن  اسید سولفوریک(ویتریول)و نمک طعام به دست میامده است .

اسید کلریدریک محلولی از هیدروژن کلرید در اب با فرمول شیمیایی HCl است که گاز ان بی رنگ و سنگین از هوا می باشد و بویی تند دارد .   از ویژگی های این اسید میتوان به نقطه جوش (45درجه سانتی گراد ) و قابلیت انحلال ان در اب اشاره کرد . اسید کلریدریک به تنهایی غیر قابل اشتعال و انفجار است ولی اگر در مجاورت فلزات(خوردگی فلزات ) قرار گیرد، گاز هیدروژن تولید میکند که هیروژن در تماس با هوا قابل انفجار است!

در صنعت اسید کلریدریک  با خلوص 30 تا 33 درصد تولید میشود ولی درصد خلوص 37% ان بیشترین کابرد را به خصوص در گرید ازمایشگاهی و صنعت ابکاری دارد .غلظت های بالاتر ان فقط تا 40% تولید میشود چراکه در غلظت های بالاتر اسید کلریدریک از طریق تبخیر اتلاف میشود؛ که نگه داری و استفاده از ان در این غلظتها نیازمند ایجاد شرایط خاص اعم از فشرده سازی و سرد کردن میباشد . اسید کلریدریک اگر در غلظت 25%  یا بالاتر باشد قابلیت  یک اسید قوی و کف زا دارد . این خاصیت کف زایی هنگامی که اسید در معرض حرارت قرار گیرد نیز ایجاد میشود . در فیلد اسید شویی فولاد های کربنی از غلظت 18% ان استفاده میشود . اگر اسید کلریدریک با کرومات ،پرسولفات ، پروکسیدهای فلزی(+تولید یون  کلرید ) و یا پر منگنات واکنش دهد گاز کلر (Cl2) تولید میکند .

 

کاربرد های اسید سولفریک در صنایع مختلف :

اسید کلریدریک کابرد بسیار فراوان و موثری در صنایع متفاوت دارد که دلیل این کاربرد گسترده این است که اسید کلریدریک از مواد شیمیایی پایه به حساب می اید .

تولید مواد شیمیایی مختلف

کاربرد اسید کلریدریک در تولید مواد الی :

از اسید کلریدریک انحصارا در تولید وینیل کلرید و دی کلرو اتان  برای پلاستیک (پلی وینیل کلرید)PVC   و  MDl/TDl برای تولید پلی یورتان و تولید بیسفنول A که در صنعت دارویی کابرد گسترده ای دارد، استفاده می شود .

کاربرد اسید کلریدریک در تولید مواد غیر الی :

از این اسید در تولید ترکیبات غیر الی که خصوصا در صنعت تصفیه اب کاربرد دارند، استفاده می شود ؛مثل تولید اهن (lll) کلرید (FeCl3)و پلی الومینیوم کلراید (PAC) به منظور ته نشین کردن ناخالصی های اب شرب و همچنین تولید اسید فریک و کربوهیدرات های الومینیومی.

کاربرد اسید کلریدریک در صنایع غذایی

از دیگر کاربرد های گسترده اسید کلریدریک در تولید مواد غذایی است. از خاصیت اسیدی اسیدکلریدریک در جهت کاهش فساد شدن و همچنین طعم دار کردن سس ها ، کنسروها و اب سبزیجات استفاده می شود. این اسید در فراوری مواد غذایی مانند نوشابه ها ،کچاپ ، غلات و بیسکوییت ها و … نیز مصرف می شود . حتی برای ساخت ژلاتین ،فراوری قندها ، همچینین افزودنی های غذایی و هیدرولیز کردن نشاسته و پروتئین نیز کاربرد دارد .

کاربرد اسید کلریدریک در تولید کلرید کلسیم (CaCl2)

کلسیم کلرید نوعی نمک است که به عنوان ضد یخ در جاده ها استفاده می شود. همچنین از دیگر کاربرد های ان در حوزه مواد غذایی است به عنوان تقویت کننده در غذا های پخته شده است و همچنین خاصیت ضد میکروب نیز دارد.  حال اگر اسید کلریدریک با سنگ اهگ واکنش دهد کلرید کلسیم تولید می شود .

کاربرد اسید کلریدریک در تمیز کننده های خانگی و ماشین الات صنعتی

به دلیل انکه اسید کلریدریک اسیدی قوی و دارای خاصیت خوندگی می باشد ان را در زمینه لکه بری، جرم گیر ها و پاک کننده ها  به کار می برند . غالبا برای تمیز کردن و ضد عفونی کردن سطوح در حمام و اشپزخانه از حالت رقیق اسید کلریدریک استفاده می شود.

کاربرد اسید کلریدریک در صنعت نساجی

کلریدریک اسید در این صنایع برای سفید کردن لباس ها  و در چرم سازی جهت برنز کردن چرم ها کاربرد دارد .

کاربرد اسید کلریدریک در صنعت نفت

وجود منافذ بزرگ در صخره ها برای تولید نفت هائز اهمیت است؛ به همین منظور اسید کلریدریک را به صخره ها تزریق می کنند تا این منافذ ایجاد شود .

سایر کاربرد های کلریدریک اسید :

  • تولید جوهر نمک برای از بین بردن ناخالصی ها و زنگ زدگی
  • کنترل PH محیط و خنثی سازی
  • بازسازی رزین های تبادل یونی (شستشو کاتیون ها از رزین ها )
  • تصویه نمک ها صفره
  • کنترل PH مواد دارویی و غذایی
  • تهیه فولاد برای ساختن خودرو ها
  • تمیز کردن فلزات
  • تعدیل PH استخر های شنا
  • ساخت باتری ها مواد اتش بازی و لامپ های فتو شیمیایی
  • پالایش سنک معدن
  • حذف رسوب دیگ های بخار
  • ابکاری و تمیز کردن محصولات فلزی
  • به عنوان معرف در ازمایشگاه ها
  • خنثی کردن سیستم ها بنیادی
  • به عنوان کاتالیزر
  • حلال در سنتز های الی
  • تولید رنگ ها و کودهای شیمیایی
  • کابرد در صنایع عکاسی
  • لاستیک سازی

تولید اسید کلریدریک :

سالانه حدود 20 000 000  تن اسید کلریدریک در جهان تولید میشود .

کلریدریک اسید را میتوان از طریق کلردار کردن هیدروکربن ها تولید کرد. در این روش اتم های هیدروژن هیدروکربن ها با جایگزین شدن کلر، از هیدروکربن خارج میشوند و با اتم کلر واکنش داده و اسید کلریدریک را به عنوان محصول جانبی تولید میکنند ،که در  نهایت اسید کلریدریک یا از طریق اب جذب شده و بعد خالص سازی می گردد و یا مستقیما به مصرف می رسد.

اگر اسید سولفریک با سدیم کلرید واکنش دهد ، در محصولات اسید کلریدریک و سدیم سولفات تولید می شود.

غالبا اسید کلریدریک به عنوان محصول جانبی واکنش ها شیمیایی در صنعت تولید می کنند. مثلا از طرق هیدرولیز محلول  سدیم کلرید که در نهایت منجر به تولید سدیم هیدروکسید و هیدروژن می شود و سپس  از واکنش هیدروژن تولید شده با کلر، اسید کلریدریک خالص تولید می شود . این فرایند خیلی گرما تولید می کند و فقط برای موارد خاص، که به حالت بسیار خالص اسید کلریدریک نیاز داریم ، از این روش استفاده می شود .  

نگه داری اسید کلریدریک :

برای جلوگیری از خاصیت خوردگی و تولید گاز کلر و هیدروژن در مجاورت با فلزات، باید در نگه داری و حمل و نقل HCl نکاتی را رعایت کرد .

برخی از نکات ایمنی عبارت است از:

  1. استقاده از بطری های مقاوم در برابر اسید مثلا از جنس پلی اتیلنی
  2. استفاده از مواد ضد اسید در تانکر ها
  3. دور کردن مواد شیمیایی اعم از مواد قلیایی و فلزات از اسید کلریدریک
  4. و ….

 

خرید اسید کلریدریک

مقالات مرتبط
پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.قسمتهای مورد نیاز علامت گذاری شده اند *

پنج × دو =